Μαχαιροβγάλτης (moody)

by Moody

Εχθές το βράδυ, βρέθηκα στον «Μικρόκοσμο» για να δω μια ταινία για μικρόκοσμους, το «Μαχαιροβγάλτη» του Έλληνα οραματιστή του κινηματογράφου, Γιάννη Οικονομίδη («Σπιρτόκουτο», «Η ψυχή στο στόμα»).

Μπορεί άραγε ο κινηματογράφος να είναι ταυτόχρονα λυρικός και ρεαλιστικός; Να συνυπάρξουν αρμονικά η λεκτική βία και η ποίηση της εικόνας; Η απάντηση είναι σαφώς και ναι. Τελευταίο χαρακτηριστικό παράδειγμα η τρίτη fictional και πιο ώριμη δημιουργία του Γιάννη Οικονομίδη.



Το story της ταινίας: Ο Νίκος (Στάθης Σταμουλακάτος) ζει στην ελληνική επαρχία, όταν τον βρίσκει ο θάνατος του πατέρα του και μαζί με το θείο του, Αλέκο (Βαγγέλης Μουρίκης), κατεβαίνει να ζήσει στην Αθηνα.

Η αφηγηματική τεχνική του Οικονομίδη συνεχίζει να με εντυπωσιάζει. Σου δίνει όλο το storyline και τους χαρακτήρες του μέσα από σύντομες σκηνές σαν card postals, σαν slides και μέσα σε 10-15 λεπτά της ταινίας ξέρεις τα πάντα. Μέχρι και πως περίπου θα τελειώσει. Κι εδώ μπαίνει ένα μικρό ερωτηματικό, καθώς δεν ξέρω αν είναι μοιρολάτρης ή αν φοβάται το στοιχείο της ανατροπής. Πιθανολογώ πως ισχύει το πρώτο, καθώς πετάει τους αντιήρωές του μέσα σε ένα ασφυκτικό σύμπαν  χωρίς να τους δίνει μια πραγματική διέξοδο. Εγκλωβισμένους και καταδικασμένους.

Ο «Μαχαιροβγάλτης» είναι μια ταινία που λειτουργεί χάρη στις αντιθέσεις, τον αστείρευτο σαρκασμό, την ειρωνεία, τους συμβολισμούς και τους μικρόκοσμους του καθενός, σε σκηνοθετικό και σεναριακό επίπεδο.

Αντιθέσεις: Από τη μία η βασανιστική ηχορύπανση της πόλης και των καφετεριών κι από την άλλη η σιωπή που βασιλεύει σε κάθε κλειστό χώρο. Από τη μία οι παρέες στην καφετέρια που κάνουν ανελέητο chit-chat κι από την άλλη ο Νίκος μόνος του σε μια ραστώνη. Από τη μία τα κοσμήματα που διαφημίζονται από το TV Μακεδονία κι από την άλλη ο Νίκος να τρώει πασατέμπο και να πίνει μπύρες ξαπλωμένος. Από τη μία η εκθαμβωτική ποίηση της εικόνας κι από την άλλη η λεκτική και ψυχολογική βία…

Σαρκασμός και ειρωνεία: Δε θυμάμαι άλλον Έλληνα δημιουργό να χειρίζεται τόσο αριστουργηματικά το σαρκασμό και την ειρωνεία. Ο Νίκος που φυλάει τα σκυλιά (που αποτελούν το φύλακα των σπιτιών), ο Έλληνας που παίρνει τη δουλειά του Πακιστανού, οι παρέες που δεν έχουν τίποτε το ουσιαστικό και το βαθύ να συζητήσουν και αποκορύφωμα τραγικής ειρωνείας η σκηνή που ο Aλέκος λέει στη γυναίκα του, Γωγώ (Μαρία Καλλιμάνη), «θέλω να κάνουμε ένα παιδί, να φτιάξουμε κάτι όμορφο» που υπάρχει πολύ έξυπνα στο tagline του poster.

Συμβολισμοί: Το κεφάλι του κροκόδειλου, η ματωμένη ελληνική σημαία στα χέρια μιας ιαπωνικής κούκλας, το μικρό κλουβί των σκυλιών και το μεγαλύτερο μέσα στο οποίο ζει ο δήθεν ελεύθερος Νίκος, η συγκλονιστική σκηνή που ο Νίκος χαϊδεύει (;) με το πόδι του τη σχεδόν νεκρή γυναίκα που βρίσκει στην αλάνα, ο άστεγος, τα σκυλιά που κατασπαράσσουν ένα κρανίο…

Μικρόκοσμοι: Όλοι οι χαρακτήρες με μικρό και μεγάλο ρόλο ζουν σε μικρόκοσμους με τις εμμονές τους. Μέγιστο παράδειγμα, ο Αλέκος και η σκηνή στο νοσοκομείο. Του έχουν πηδήξει τη γυναίκα, του έχουν κλέψει το μαγαζί, τον έχουν σαπίσει στο ξύλο κι όταν ο Νίκος τον επισκέπτεται η αντίδρασή του είναι: «Τι κάνεις εδώ ρε μαλάκα; Τα σκυλιά ρε, τα σκυλιά». Για να μην πούμε για τις πάμπολλες συζητήσεις για την Παοκάρα και το Γαύρο σε κάθε εξωτερικό χώρο.

Ο «Μαχαιροβγάλτης» αποτελεί την ταινία του Οικονομίδη με τη λιγότερη λεκτική βία και η χρήση της τις περισσότερες φορές αποσκοπεί στο να σπάσει το ψυχρό εγκεφαλικό κλίμα και να χαρίσει λίγο fun και ατόφιο cult. Ναι, είναι μόλις 4-5 οι σκηνές που θα ακούσετε τις γνωστές στακάτες επαναλαμβανόμενες φράσεις πνιγμένες στο μπινελίκι και φαντάζουν λυτρωτικές για το θεατή.

Δε θα μπορούσε κανείς να μη σταθεί στην αριστουργηματική υποβλητική ασπρόμαυρη φωτογραφία του Δημήτρη Κατσαΐτη. Μου θύμισε πολύ την καταπληκτική δουλειά που είχε γίνει στο «La Haine» του Ματιέ Κασόβιτς. Με γοητευτική εικόνα και θαυμάσιους φωτισμούς αναδείχθηκε πλήρως η άκρως εμπνευσμένη κι εύστοχη πλανοθεσία του Οικονομίδη. Ουκ ολίγα κάδρα έμειναν στη μνήμη μου σαν πίνακες ζωγραφικής.

Το συναίσθημα στο «Μαχαιροβγάλτη» παραμονεύει, αλλά κάνει την εμφάνισή του μόνο δύο φορές στη διάρκεια της ταινίας. Μία στη σκηνή που ο Νίκος κάθεται σε μια καφετέρια και δυο πουλιά παιχνιδίζουν πάνω σε ένα τραπεζάκι και δεύτερη στην προτελευταία σκηνή της αγκαλιάς.

Το σουρεαλιστικό στοιχείο κάνει έντονα την εμφάνιση του, για πρώτη φορά. Οι θαμώνες των καφετεριών γίνονται φελινικές φάτσες που κατασπαράσσουν ψυχικά το Νίκο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι δίδυμοι, λες και βγήκαν από το «Amarcord» του Φελίνι. Η κορύφωση του σουρεαλισμού βέβαια είναι αυτή η ξεκάρφωτη σκηνή στο θέατρο. Ξεκάρφωτη θεματολογικά και ξεκάρφωτη σαν εικόνα. Έγχρωμη σκηνή με τον Τάσο και τη Γκόλφω ντυμένους Ιάπωνες κι έναν ακορντεονίστα αφηγητή που κάνει παρεκβάσεις και προσπαθεί να τα πει στα αγγλικά. Λειτουργεί σαν ένθετο αυτή η σκηνή. Σαν να ήθελε να βάλει διαφημίσεις ο Οικονομίδης και να κατηγορήσει την ξενομανία των Ελλήνων. Μου δημιούργησε πολλές απορίες, αλλά σίγουρα με μαεστρία οδηγήθηκε μέσω μιας ματωμένης ελληνικής σημαίας στη συνέχεια της ταινίας, στη ματαίωση του σύγχρονου Έλληνα.

Η αλήθεια είναι πως το τελευταίο μισάωρο έχει προβληματάκια. Το σενάριο φαίνεται να αδυνατίζει και ο σκηνοθετικός ρυθμός να χαλάει από τις ιδιαίτερα μακρόσυρτες σκηνές. Επίσης, δε με γέμισε το φινάλε. Έχω την υπόνοια πως προσπάθησε να ρίξει άλλη μια κλωτσιά στην αποδομημένη ελληνική οικογένεια, αλλά αν πραγματικά στόχευε σε αυτό, δεν ήταν ολοκληρωμένο. Σίγουρα, χρειάζομαι και δεύτερη ανάγνωση της ταινίας, γιατί πολλές σκηνές μπορούν να ερμηνευθούν με διαφορετικούς τρόπους και υπάρχουν στιγμιότυπα, όπως αυτό με τον οδοντίατρο, που δεν «έπιασα» το στόχο τους.

 

 

Advertisements

2 Σχόλια to “Μαχαιροβγάλτης (moody)”

  1. Χαρίτα Αρβανίτη Says:

    Εξαιρετική ταινία. Τόσο κλειστοφοβική, μαύρη αλλά ποιητική.
    Βγαίνοντας από το σινεμά είχα μια ανάγκη οξυγόνου…….
    Μπράβο

  2. […] Μαχαιροβγάλτης (moody) « Μαχαιροβγάλτης […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: