Ο σκηνοθέτης Ηλίας Γιαννακάκης για τον «Μαχαιροβγάλτη» των αντιθέσεων

07 Οκτωβρίου 2010 | SevenArt.gr

Βρέθηκα στη δημοσιογραφική προβολή της καινούριας ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη, «Μαχαιροβγάλτης«. Ήδη απο την προηγούμενη ταινία του, την «Ψυχή στο στόμα«, ο Οικονομίδης είχε ρίξει τον σπόρο που «έδωσε» τον «Μαχαιροβγάλτη«. Μπορεί στην προηγούμενη ταινία του (όπως και στο «Σπιρτόκουτο«) να κυριαρχούσε η ένταση, οι βωμολοχίες και ένα αίσθημα πνιγμού που κυρίευε τον θεατή, όμως όλα αυτά απο τη μια είχαν λόγο ύπαρξης (η πάντα απαραίτητη στις ταινίες του ωμή καταγραφή του ρεαλιστικού υπόβαθρου των ηρώων και του χώρου στον οποίο κινούνται) και απο την άλλη αποτελούσαν δευτερεύον στοιχείο σε σχέση με τα όσα «έβραζαν» και εν πολλοίς υπονοούνταν απο κάτω. Αυτή η βουβή ένταση κάτω απο τον εξωτερικό χαλασμό που χαρακτηρίζει τις προηγούμενες ταινίες του, είναι ίσως, η πρώτη απο τις θαυμαστές αντιθέσεις που ο Οικονομίδης καταφέρνει κατά τρόπο αξιοθαύμαστο να ισορροπήσει και να αναδείξει τώρα στον «Μαχαιροβγάλτη«.

 

Τώρα πλέον η εξωστρέφεια υπάρχει ως πινελιά έντονη σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις. Και κυριαρχεί η υπόκωφη ένταση. Που απλώνεται ήδη απο την αρχή της ταινίας στα εξαιρετικά γενικά πλάνα της μουντής Πτολεμαϊδας, χώρο – μπουντρούμι που καθορίζει τον βασικό ήρωα πριν απο την κάθοδό του στην αληθινή κόλαση. Δηλαδή στην Αθήνα. Η πρώτη αυτή αντίθεση προκύπτει απο τη φόρμα. Το ύφος της ταινίας. Τα σταθερά πλάνα που εγκλωβίζουν τους ήρωες. Τη στυλιζαρισμένη ασπρόμαυρη φωτογραφία, που είναι αληθινά έξοχη, καθώς δεν επιτρέπει τον όποιο περισπασμό του βλέμματος που θα προκαλούσε η πολυχρωμία της σημερινής άναρχης χωροταξικά και αισθητικά Αθήνας, δεν ακολουθούν νεκρές φιγούρες όπως συνήθως συμβαίνει στις ταινίες όπου κυριαρχεί η φόρμα πάνω στα πρόσωπα. Αντιθέτως, οι χαρακτήρες κινούνται απο τη «γεμάτη» σιωπή στις στιγμιαίες εκρήξεις, με τον πλέον ζωντανό τρόπο.

Αντίθεση δεύτερη. Συνήθως οι ταινίες που καταγράφουν ρεαλιστικά τους ήρωες και το περιβάλλον τους οδηγούνται να ακολουθήσουν συναισθηματικά τα όσα συμβαίνουν. Στην περίπτωση αυτή ο Οικονομίδης καταφέρνει να είναι την ίδια στιγμή και μαζί και απέναντι απο τους ήρωές του. Τους χλευάζει και τους συμπονά ταυτόχρονα. Σε μια μοναδικής ισορροπίας και ευαισθησίας προσέγγιση κατορθώνει να αποκαλύπτει τόσο τη γελοία όσο και τη γνήσια (χωρίς μελοδραματισμούς) τραγική τους διάσταση. Σε ό,τι αφορά στους άντρες. Γιατί την  ηρωίδα την αντιμετωπίζει διαφορετικά. Σαν να είναι την ίδια στιγμή θύτης και θύμα, την προσεγγίζει με ένα κάποιο δέος αλλά καταλαβαίνουμε ότι την κατανοεί μέσα στον κυνισμό της. Της αναγνωρίζει με σεβασμό το δικαίωμα να υπερασπίζεται τη γυναικεία της φύση ακόμη κι αν είναι ο ηθικός αυτουργός του εγκλήματος.

Η τρίτη θαυμαστά ισορροπημένη αντίθεση έρχεται φυσικά απο την αφαίρεση. Πόσο δύσκολο αλήθεια φαντάζει ο σκηνοθέτης που έκανε το «Σπιρτόκουτο«, την πλέον πληθωρική και εξωστρεφή ταινία του ελληνικού κινηματογράφου, να οδηγείται σε μια τέτοια αφαίρεση; Σκηνές όπως εκείνη της δολοφονίας του συζύγου μέσα απο ένα σταθερό πλάνο με την κατάληξη να εξελίσσεται εκτος κάδρου ή εκείνης του εξαιρετικού φινάλε (αληθινό επίτευγμα της κινηματογραφικής αφαίρεσης), αποκαλύπτουν ένα σκηνοθέτη σε καλλιτεχνική και πνευματική ωριμότητα. Που καταφέρνει να απορροφά ουσιαστικά αλλά και να ανασυνθέτει δημιουργικά επιρροές απο σπουδαίους ευρωπαίους και αμερικανούς κινηματογραφιστές. Έτσι, διακρίνουμε τη λιτότητα του Μπρεσόν, την κωμικοτραγική ρευστότητα του Κασσαβέτη, αλλά και την οξεία κοινωνική καταγραφή ενός Λόουτς.

Ο Ελληνικός κινηματογράφος έχει δώσει ορισμένες αξιοθαύμαστες ταινίες προσωπικού ύφους, που όμως στις περισσότερες περιπτώσεις φαντάζουν μοναδικά αλλά και μοναχικά αυτοφυείς. Ο «Μαχαιροβγάλτης» καταφέρνει να «συνομιλεί», να έλκει την καταγωγή του και να επηρεάζεται δημιουργικά απο τους πολύ μεγάλους κλασικούς του παγκόσμιου κινηματογράφου. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό για το ευρισκόμενο σε όχι στέρεα θεμέλια ελληνικό σινεμά.

 

Ηλίας Γιαννακάκης
Σκηνοθέτης – Σεναριογράφος
(Ενδεικτική φιλμογραφία: «Μακρόνησος» – 2008, «Αλεμάγια» – 2004)

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: